අපරාධ නීතියේ මූලික මූලධර්ම වන්නේ අපරාධමය චේතනාව (
) සහ අපරාධමය ක්‍රියාව (
) එකට සිදුවීමයි. නීතියේ ආධිපත්‍යය, නීතියෙන් තොරව දඬුවම් නොකිරීම, වරදකරු බව ඔප්පු වන තෙක් නිවැරදි යැයි සැලකීම (නිර්දෝෂීභාවයේ පූර්ව නිගමනය) සහ සාධාරණ සැකයකින් තොරව චෝදනා ඔප්පු කිරීම මෙහි ප්‍රධාන අංග වේ.
අපරාධ නීතියේ ප්‍රධාන මූලධර්ම කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
අපරාධමය චේතනාව (
): යම් ක්‍රියාවක් කරන විට එය අපරාධයක් බව දැන සිටීම හෝ එය අපරාධයක් කිරීමට අදහස් කිරීම.
අපරාධමය ක්‍රියාව (
): නීතියෙන් තහනම් කර ඇති ක්‍රියාවක් හෝ වගකීමක් පැහැර හැරීම සැබවින්ම සිදුවී තිබීම.
නිර්දෝෂීභාවයේ පූර්ව නිගමනය: ඕනෑම අයෙකු වරදකරු බව අධිකරණයේදී ඔප්පු වන තෙක් ඔහු/ඇය නිවැරදිකරුවෙකු ලෙස සැලකීම.
සාධාරණ සැකයකින් තොරව ඔප්පු කිරීම: පැමිණිල්ල විසින් සැකයකින් තොරව වරද ඔප්පු කළ යුතු අතර, සැකයක් ඇත්නම් එහි වාසිය විත්තිකරුට හිමිවේ.
නීතියේ ආධිපත්‍යය (Nullum crimen sine lege): ලිඛිත නීතියකින් අපරාධයක් ලෙස දක්වා නැති ක්‍රියාවකට දඬුවම් දිය නොහැක.
පශ්චාත් ක්‍රියාකාරී නීති නොමැති වීම: ක්‍රියාවක් කරන අවස්ථාවේදී එය අපරාධයක් නොවූයේ නම්, පසුව නීති සම්පාදනය කර එයට දඬුවම් දිය නොහැක